Normal Doğumun Mekanizması

Dogumu baslatan nedenlerin bazıları.

· Bebegin yeterince büyümesi ve olgunlasması
· Rahim içi basıncının artması
· Plesentanın yaslanması
· Arka hipofiz bezinde doğum agrılarını baslatan oksitosin hormonunun salgılanması
· Önde gelen bebek kısımının ve su kesesinin rahimin alt segmentine basınç yapması gibi bir çok neden sayılabilir

Normal doğum 37 gebelik haftasını doldurmuş bir bebeğin  herhangi bir operatif müdahale olmaksızın vajinal yolla  doğmasıdır. Eğer vakum ya da forseps doğuma yardımcı olmak amacıyla kullanılmışsa buna müdahaleli doğum denir. Suni sancı verilmesi ve bebeği vajenden çıkışını kolaylaştırmak için epizyotomi dediğimiz kontrollü kesinin yapılması da müdahaleli doğum olarak değerlendirilir.

Doğum eylemi ya da doğum doktorları arasında sıkça kullanıldığı adıyla “travay” servikste (rahim ağzı veya rahim boynu) açılma ile birlikte olan ve anne tarafından doğum sancısı olarak algılanan düzenli rahim kasılmalarınınyani gerçek doğum sancılarının  başlamasıdır. 

Gerçek Doğum Sancılarının Özellikleri 

Ağrılar düzenli aralıklarla gelir
İki ağrı arası süre giderek kısalır
Rahatsızlık bel ve kasık bölgesinde hissedilir
Servikal dilatasyon olur
Ağrı sedasyonla geçmez

Gebeliğin özellikle son trimesterinde düzensiz, Braxton-Hicks (yalancı doğum ağrıları) adı verilen kasılmalar olabilir, 

Yalancı Doğum sancıları

Ağrılar düzensiz aralıklarla gelir
İki ağrı arası süre  değişmez 
Sedasyonla azalır
Ağrının şiddeti değişmez
Servikal dilatasyon olmaz

Dogumu saglayan kuvvetler

· Rahim adalesinin (myometrium) olusturdugu itme gücü
· Yer çekimi
· Bebek
· Annenin pelvis (legen kemigi) yapısı
· Yumusak dokuların (karın,kasık kasları ve bağlar) katkısı olarak sayılabilir..
Bebek, dogum kanalından geçerken ;· Kanalının sekline uyum gösterir (bas ve gögüs kafesi sıkısır, sekil degistirir)
· Mekanik kanunlara göre en az dirençle karşılaşacagı pozisyonlara girerek zoru basarır

Doğumun yaklaştığının ilk belirtileri 

 Düzenli aralıklarla gelenBel ve kasık bölgesinde hissedilen  ağrı

Doğum sancıları gelen gebe kadın ne zaman hastaneye gitmelidir? 

1. evre, doğum eyleminin başlamasından serviksin tam açıklığa (10 cm) ulaşmasına kadar olan dönemdir.
   
   2. evre, serviksin tam açılmasından bebeğin doğumuna kadar geçen süredir.
   
   3. evre ise, bebeğin doğumundan plasenta ve zarların atılmasına kadar geçen süredir 

Birinci evre Takip  Risk varsa latent faz için 15 dakikada bir aktif faz için ise beş dakikada bir değerlendirme yeterlidir

1-FEtal MonitarizasyonRisk Yoksa latent fazda her 30 Dakikada bir  aktif fazda ise 15 dakikada bir değerlendirme yeterlidir

1. az miktarda oral sıvı alabilir
2. mesane  boşaltılmalıdır. 
3. bir  saat aralıklarla servikal açıklık ve silinmekontrol edilmelidir

Bebek dogum kanalından geçerken sırasıyla ;



· Fleksiyon ( Egilme ,bas gögse dogru egilir)
· Rotasyon ( Bebegin bası bir vida hareketiyle dönerek iner )
· Defleksiyon ( Bas arkaya dogru gerilir,fleksiyonun tersi hareket yapar)
· Dışa Dönme ( Bas vida gibi dönme hareketini tamamlar ) 

 Poposu ,Kalçaları veya bacakları ilk olarak gelebilir. Buna ters geliş denir. Bazen bebeğin ilk kendini dışarıya veren yeri kolu veya omuzu olabilir. Böyle haller doğumda komplikasyonlara yol açarBu bebekler sezaryenle doğurtulmalıdır.

Doğumun İkinciEvre Takibi

Sıkı Fetal Monitarizasyon yapılmalı
Annenin konrollü ıkınması sağlanmalıdır

Korku ve endişe ağrıların düzenini bozarak doğumun uzamasına neden olur.

  Doğumun ikinci evresi Rahim ağzının tam açılmasından bebeğin doğumuna kadar geçen süredir. Bu süre yarım ile iki saat arasındadır. Bu dönemde kadının kuvvetle ıkınması süreyi kısaltır. Ikınma, tekniğe uygun olursa etkilidir. Aksi halde sadece annenin yorulmasına neden olur. doğumun bu dönemi annenin aktif olarak doğuma katıldığı bir dönemdir.

Ikınma Tekniği: 

Ağrının en güçlü olduğu sırada gebe kadının derin bir nefes alarak bu havayı dışarı vermeden ağzını kapatarak kuvvetle ıkınır. Ikınırken kalça ve bel "C" pozisyonunda, çeneyi göğse dayayarak tüm gücüyle makatına doğru ıkınarak bebeği iter.Ellerle bir yerden (doğum masası veya yatağın kenardan) destek alarak bütün gücle aşağıya doğru ıkınılmalıdır Ikınma ağrı boyunca devam etmeli, İki ağrı arasında düzenli nefes alıp vererek anne ve bebek  rahatlatılmalıdır. 

Zamanı gelmeden ve ağrı geçince ıkınmamalı ve gevşemelidir. Bebeğin başı doğarken gebeye ıkınmaması söylenir, ancak ıkınma hissi devam etmektedir. Ikınmayı önlemek için ağız açılarak kuvvetli bir şekilde kısa nefesler alıp verilir.

 
Bebeğin başı doğduğunda doktor rahat nefes alabilmesi için bebeğin ağzını ve burnunu siler. Bebek başı doğduğunda yüzü yere doğrudur. Omuzların doğabilmesi için başını annenin sağ ya da sol bacağına doğru çevirir.

Bu dönüşten sonra doktor bebeğin başından tutup hafifçe çekerek bir omzunu, sonra diğer omzunu çıkarır ve vücudunun doğmasını sağlar. Bebekler normalde doğar doğmaz nefes almaya ve ağlamaya başlarlar. Bebek doğduktan sonra 2-3 cm'lik mesafeden göbek klempi takılır, göbek kesilir ve eğer uygunsa emzirmesi için anneye verilir. Emzirme sırasında salgılanan hormonlar nedeniyle plasentanın ayrılması da sağlanabilir. Bebeğe ve anneye kimlik tesbiti için kol bantları takılır, bebeğin ayak izi alınır. Bu esnada annelerde üşüme ve titreme olabilir, bu durum normaldir, birkaç dakika içinde geçer. 

Fetüsünbaşının kontrollü doğurtulması için Rittgen manevrası yapılmalıdır
Epizyotomy Rutin olarak yapılmamalıdır

Epizyotomy nedir?

Bebeğin doğumunu kolaylaştırmak içinperine bölgesine yapılan kesidir.

Epizyotomy ne zaman açılır?

Fetüs başı perineyi kabartıp perine kağıt inceliği kıvamına geldiğinde epizyotomy açılmalıdır.

Epizyotomy Endikasyonları

Forceps Vakum ile doğum
Omuz Distozisi
Oksiput posterior ile doğum
Perine zedelenmesinin epizyotomy açılmadığında daha fazla olacağı durumlar.

3. Evre Takip

İki türlü Plesenta çıkışı vardır
Duncan: Maternal Yüzden doğma
Schultz: Fetal Yüz ile Doğma

Plesentanın Ayrılma Bulguları

Uterus yuvarklak ve sert hale gelir
Ani bir kan boşalması olur
Plentanın ayrılması ile uterus aşağı doğru iner
 Plentanın ayrılması ile kort uzunluğu da artar

Bu safhada fazla ağrı hissedilmez.Karnınıza yapılacak masajla eşin ayrılması kolaylaşır.

 

Derin derin nefes alın.İlk yarım saat içerisinde bebeğin eşi ayrılacaktır.

 

Böylece doğum olayı sizin de yardımınızla sağlıklı ve kolay bir şekilde tamamlanmıştır.

Doğumdan sonra rahim eski haline dönmek için kasılır. 

Buna bağlı olarak da karnınızda hafif sertlik ve ağrı oluşur bu durum normaldir. 

Karnınıza yapacağınız hafif masaj rahimin çabuk toplanmasını sağlayarak doğum sonu kanamalarını azaltır. 

Doğumdan sonraki ilk yarım saat içerisinde bebeğinizi emzirmeye
başlayın. 

Bu hem doğum kanamalarını azaltır hem de bebeğinizle aranızda iyi bir bağ kurar 

Doğumda ortaya çıkabilecek istenmeyen sorunlar

Distosi(Zor Doğum)

 

Distosi kelime anlamı olarak zor doğum demektir

Uzamış doğum eylemine,Annenin kemik pelvisinin dar olmasına ,Doğum kanalını ilgilendiren yıumuşak  dokularda anomali veya kistık oluşum olmasına bağlı olabileceği gibi , Bebeğin iri olmasına , bebekte anomali olmasına ya da ikiz olmasına bağlı olabilir  

Omuz Takılması

Bebeğin başının doğduktan sonra omuzlarının kemik yapılara takılarak sıkışmasıdır.300 doğumda bir görülür. Annede diabet, iri bebek, şişmanlık, doğumun 2. evresinin uzaması, vakum ya da forseps gerektiren doğumlar ile daha önce omuz takılması öyküsünün olması risk faktörleridir. Doğum esnasında meydana geldiğinde bazı manevralarla omuzlar ve bebek kurtarılmaya çalışılır. Normal doğumda karşılaşılabilecek en ciddi komplikasyonlardan biridir.

Rahim yırtılması (uterus rüptürü)

Uterus adelesinin eylem sırasında ya da daha önce yırtılmasıdır.Sebepleri arasında sancıların yeterli olmasına rağmen açılmanın olmaması, geçirilmiş rahim ameliyatları (sezaryen), uterusa yönelik direk travmalar, doğum esnasında dışarıdan rahime fazla miktarda basınç uygulanması, baş pelvis uygunsuzluğu olmasına rağmen suni sancı verilmesi ve ters giden birşeyler olmasına rağmen normal doğumda ısrar edilmesidir.1500 doğumda bir görülür.

Bu durum anne ve bebeğin hayatını tehdit eden çok ciddi bir durumdur ve acil sezaryen gerektirir.

Kordon sarkması

Bebeğin zarları açıldıktan sonra göbek kordonunun buradan sarkmasıdır.Çok acil sezaryen gerektiren son derece ciddi bir durumdur. Genelde makat geliş, erken doğum, ikiz gebeliklerde ilk bebek doğduktan sonra görülür.Özellikle makad geliş olan prematür doğumlarda açılma tam olasıya kadar su kesesi açılmamalıdır  

Akut Fetal Distres

 Eylemin herhangi bir safhasında bebeğin sıkıntıya girmesi ve kalp seslerinin yavaşlamasıdır. Plasentanın erken ayrılması (ablasyo), baş pelvis uygunsuzlukları, kordon sarkması, başın normal pozisyonunda olmaması, plasenta previa, yetersiz doğum müdahaleleri, gereksiz ve yanlış uygulanan suni sancı, bebeğe giden kan akımında meydana gelen herhangi bir azalma bu duruma neden olabilir.

1 saat içerisinde normal doğum olacak gibi görünmüyorsa sezaryen uygulanır. Kalp seslerinin çok düştüğü vakalarda acil sezaryen gerekir.Bu sorunla karşılaşmamak  veya bu sorunudan hemen haberdar olmak için çocuk kalp sesleri yakından takip edilmelidir.

Makat geliş

 % 3-4 vakada bebek başı ile değil poposu ile gelir. Bu tam bir sezaryen endikasyonu değildir ama genelde bebeği sıkıntıya sokmamak için sezaryen tercih edilir.

 

Plasentanın ayrılmaması

 Doğum sonrası 30 dakika içinde plasenta kendiliğinden ayrılır. Eğer bu gerçekleşmez ise ya da plasentanın bir kısmı içeride kalır ise uygun bir anestezi verilerek kalan kısım elle alınır. Bazen plasenta rahimin kas dokusuna hatta dış yüzeyine kadar ilerleyebilir. Bu durumda eğer plasenta parçaları temizlenemez ise rahimin alınması dahi gerekebilir.

 

Uterus İnversiyonu

 Doğumdan sonra rahimin içinin dışa doğru dönmesidir. 15.000 doğumda bir rastlanır.Tam ya da kısmi olabilir.Fark edildiği anda acil olarak mümkünse anestezi altında geri çevrilmeye çalışılmalıdır.Bu esnada rahim gevşemesine neden olan ilaçlar kullanılmalıdır. Bazen ameliyat gerekebilir.

Uterus Atonisi

 Doğumdan sonra rahmin yeteri kadar kasılmamasıdır. Çok ciddi ve ani kanamalara neden olur. Doğumda en sık anne ölüm sebebidir.Özellikle doğum sonrası ilk 4 saat uyanık olmak gerekir.

Op. Dr. Ali Buhur

Adres: Gazi Caddesi 45/2 Burdur
Telefon: 0 248 233 28 33
GSM: 0 532 393 99 57
E-Posta: doktoralibuhur@hotmail.com

11.09.2009 12:58:13 Hamileliğin erken döneminde yükselerek önce kanda sonra da idrarda tespit edilebilir hale gelen HCG hormonu, gebelik testlerinin pozitifleşmesine sebep olmaktadır. ..devamını okuyun 27.08.2009 17:11:08 Hamileliğin erken döneminde yükselerek önce kanda sonra da idrarda tespit edilebilir hale gelen HCG hormonu, gebelik testlerinin pozitifleşmesine sebep olmaktadır. ..devamını okuyun