|
MENOPOZ NEDİR?
Kadın hayatının yumurtlama fonksiyonlarının sonlandıktan sonraki
doğal bir aşamasıdır. Adetlerin kesilmesi ve doğurganlığın bitmesi halidir. Gerçek
kelime anlamı - son adet- kanamasıdır.
Ortalama 40 yaşlarında, kadınlarda yumurtalıklar, beyinden gelen
uyarılara daha az cevap vermeye başlarlar. Bu dönem klimakterium dönemi olarak bilinir.
Klimakterium Belirtileri Nelerdir?
Klimakterium döneminde; adetler arasındaki zaman uzamaya
başlar,
kanama miktarı azalır, gece terlemeleri,
sıcak basmalar başlar. Adetten kesilme
de bu dönemde ortaya çıkar.
40 yaştan önce menopoza girmek “erken menopoz ” olarak tanımlanmaktadır.
Menopozda oluşan bazı değişiklikler kadının hayatını derinden ve
olumsuz etkiler. Bu durum pek çok hastalıkların ortaya çıkmasına ve kadının yaşam
kalitesinin azalmasına neden olur.
Kimler Erken Menopoza Girer?
Hiç doğum yapmamış olan kadınların menopoza erken girdikleri gözlemlenmektedir.
Çalışmalar, anne ile kızın hemen aynı yaşlarda menopoza girdiklerini göstermektedir.
Bu durum menopoza girme yaşının kalıtsal özelliklerle yakın ilişkide olduğunu düşündürmektedir.
Beslenme bozukluğu olan ve vejetaryen beslenme tarzı benimseyen kadınların
nispeten daha erken yaşlarda menopoza girdikleri görülmektedir.
aşırı alkol kullanan kadınlar menopoza daha geç girmektedirler. Bunun
en muhtemel nedeni alkolün karaciğerdeki etkileri nedeniyle bu kadınlarda östrojen
hormon seviyelerinin daha yüksek olmasıdır.
Düşük kilolu kadınlar menopoza daha erken girme eğilimindedir. Bu
durum bu kadınların yağ dokusunun östrojen üretimine katkısından faydalanamamalarından
kaynaklanır.
İş yaşamı ve diğer yaşam şartlarının menopoza girme yaşını etkilediği düşünülmemektedir.
Yüksek yerlerde yaşayanlar menopoza daha erken girmektedir.
Yumurtalıkların kan dolaşımının etkilendiği bir jinekolojik ameliyat
geçiren kadınlar (rahimin alınması gibi) menopoza daha erken bir yaşta girebilirler.
Rahim içi gelişme geriliği ile (düşük kilolu) doğan kadınlar menopoza daha
erken girmektedirler.
Erken Dönem Menopoz Etkileri
Menopoza girme yaşı ortalama 45-51 yaş civarındadır.
Türk Menopoz Derneğine göre Türkiyede Menopoz yaşı 47 dir
Menopozda Total Kolesterol artar
LDL Kolesterol artar
Trigileridler artar
HDL Kolesterol düşer
1- Vazomotor Şikayetler
Ateş basması, Terleme , Çarpıntı
2-Psikolojik Şikayetler
Uykusuzluk, Sinirlilik, Depresyon, Unutkanlık
3- Ürogenital Şikayetler
Bazen cinsel istekte (libido) azalma
Cinsel organlarda çekilme(atrofi) ,ağrılı ilişki ,
İdrar kaçırmaya kadar varan idrar yollarında atrofi ortaya çıkmaktadır.
Geç Dönem Menopoz Etkileri
Osteoporoz,Kalp Hastalıkları, Alzheimer
Hastalığı, Demans
Her Kadında Menopoz Şikayetleri Aynı mıdır?
Hayır, Şişman olan kadınlarda menopoz şikayetleri daha hafifdir çünkü
yağ dokusunda da öströjen üretildiğinden overlerde azalan öströjen buradan
karşılanır.
Menopoza bağlı şikayetler ne zaman kesilir?
Menopoza bağlı şikayetler son adetin kesilmesinden itibaren bir iki yıl içinde ortaya
çıkar ve genelde 5 yıl içerisinde biter
MENOPOZDA TANI
40 yaşından sonra 1 yıl süreyle adet görmeyen ve yakınmaları da olan bir
kadın başka araştırma yapılmaksızın menopozda kabul edilebilir.
Bir kadının kanında, yumurtalıkları uyaran hormon(FSH,40Mİu/ML den
yüksekse tanı için yeterlidir.
Estradiol hormonu da bakılabilir. 15pg/ml değerleri menopoz tanısı için. yeterlidir.
BİR KADIN SORUNSUZ BİR MENOPOZ
DÖNEMİ İÇİN NELER YAPMALIDIR
Menopoz dönemi kadın hayatının evrelerinden biridir ve doğal bir sürecin sonucudur.
Toplumumuzda ise yaygın bir kanı olarak menopoz dönemi yaşlılık döneminin başlangıcı
olarak görülmektedir
*Belirtileri beklemeden, mutlaka bir kadın doğum uzmanına başvurulmalı
Menopozda yaşam kalitesini arttırmanın yolu gerekli incelemeler yapıldıktan
sonra hormon replasman tedavisidir.
*İdeal vücut ağırlığı korunmalıdır
* Günlük öğün sayıları ı arttırılmalıdır.
* Yeterli miktarda kalsiyum alınmalıdır
Aşırı protein tüketilmemelidir.
* Güneş ışınlarından yararlanılmalı,
*
Sigara ve alkolden uzak durulmalıdır.
* Düzenli olarak egzersiz yapılmalıdır. Her gün en az yarım saat yürünmelidir
* Kafeinli içeceklerin , çok acılı yiyeceklerin
ve üç beyazın (un, tuz ve şeker) aşırı tüketilmesinden uzak durulmalıdır.
Hormontedavisi:
Başlıca bozukluk veya eksiklik östrojen hormonun azalması olduğundan temel tedavi
de östrojen hormonu vermektir;buna Hormon Replasman tedavisi denir.(HRT)
1-Orta ve şiddetli vazomotor
semptomların giderilmesi
2- Vulvar ve vaginal atrofiye
bağlı şiddetli semptomların giderilmesi
3-Postmenopozal osteoporoza
bağlı kırık riskini azaltmak için kullanılmaktadır.
Osteoporozun önlenmesi
ve genitoüriner atrofi için günümüzde hormon tedavisi kadar başka etkili bir seçenek
yoktur.
Hormon Replasman tedavisi
Kardiovasküler hastalıktan korunmak için başlaltılmamalı ve devam ettirilmemelidir.
Hormon Replasman
tedavisi kaç yıl sürdürülmelidir?
Her hastanın riskleri, beklentilerive tercihleri mutlaka göz önüne
alınmalıdır. Tedavi planı bir yıl için yapılmalıdır
Meme Kanseri
açısından 5 yıldan fazla HRT kullanılması çok zorunlu olmadıkça tercih edilmemelidir..
semptom ve bulguların tedavisinde temel amaç, kayıp östrajen hormonunu
yerine koymaktır. Östrajen tedavisindeki asıl sorun hangi hormonların, hangi yoldan,
ne dozda ve ne süreyle verileceğidir.
Vazomotor semptomlar veya vaginal atrofinin önlenmesi söz konusu olduğunda
kişinin verdiği yanıta göre doz ve süreyi ayarlanabilir
Östrojen replasman tedavisinin kesin kontrendikasyonları:
Mevcut meme kanseri
Mevcut endometrium kanseri
Akut karaciğer tümörü ve hastalığı
Akut tromboflebit ve tromboembolizm
Akut Dönemde geçirilmiş myokart enfarktüsü
Vaginal kanama (Henüz tanı konmamış)
HRT ye Progesteron eklenmeli mi?
Hormon replasman tedavisinde progesteronların kullanım amacı östrojenin
özellikle endometriumdaki etkilerini karşılamaktır.
Uterusu ameliyatla alınmamış bir kadında Sadece Östrojen kullanıldığında
endometrial hiperplaziye neden olur ve endometrium kanser riskini 3-5 kat arttırır
Uterusu ameliyatla alınmamış bir kadında Endometrial Hiperplaziyi
ekarte etmek, için siklusun 2.fazına progesteron eklenmektedir. Yapılan çalışmalarda
12 günlük progesteron tedavisinin endometriumu hiperplaziden korumada yeterli olduğu
gösterilmiştir
Progesteron endometriumda antiöstrojenik etkisini östradiolun östrona
dönüşümünü arttırarak Hücrelerdeki östrojen reseptör sayılarını azaltır.
Progesteronlar iki değişik şekilde kullanılabilir.
1) Siklik tedavi
2) Kontinü tedavi
Siklik kullanımda normal menstrüel siklusa uygun olarak siklusun
2.fazına progesteron eklenmektedir. Yapılan çalışmalarda 12 günlük tedavinin endometriumu
hiperplaziden korumada yeterli olduğu gösterilmiştir.
Kontinü kullanımda, östrojen ve progesteron hiç ara verilmeden birlikte kullanılır.
Bu tedavide amaç endometriumu sürekli atrofide tutmaktır. Bu tedavinin en önemli
iki avantajı kullanım kolaylığı ve progesterona bağlı sıvı retansiyonu göğüslerde
gerginlik gibi semptomların daha az görülmesidir. Ancak kullanım sırasında görülebilecek
ara kanamalar bu tedavinin dezavantajıdır.
HRT ve Meme Kanseri
Östrojen+progesteron kombinasyonu Meme Kanseri Hücreleri üzerinde promotor rol
oynayarak Mamografide yoğunluk artışına neden olarak meme kanserinde artışa neden
olur.
Meme Kanseri açısından 5 yıldan fazla HRT kullanılması durumunda çok
zorunlu olmadıkça tercih edilmemelidir.
HRT kullanımı ile artan meme kanseri riski, tedavinin kesilmesinden
itibaren 5 yıl sonra ortadan kalkar.
HRT ve Kardivasküler RİSk
KOroner Kalp hastalığından korunmak amacıyla günümüzde HRT kullanılması kesinlikle
önerilmemektedir
HRT’ de endometrium ve over kanseri
Uterusu alınmamış bir kadında tek başına Öströjen tedavisi endometrial
hiperplaziyi arttırarak endometrium kanserinde artışa neden olur.
Yapılan çalışmalarda Östöjenin yanına 12 günlük progesteron tedavisi
eklemenin endometriumu hiperplaziden korumada yeterli olduğu gösterilmiştir.
Meme Kanseri açısından 5 yıldan fazla HRT kullanılması çok
zorunlu olmadıkça tercih edilmemelidir..
Beş yıldan fazla Hormon Replasman tedavisi kullanılırsa Meme kanseri riski yüzde
oniki artar
HRT kullanımı ile artan meme kanseri riski, tedavinin kesilmesinden itibaren 5
yıl sonra ortadan kalkar
HRT kullanımı over kanserinde artışa neden olmaz.
HRT ve Osteoporoz
Yaşlanmave östojen kaybı aşırı osteoklastik aktiviteye yol açarak kemik yıkımını
arttırır.
Östrojen kalsıyumun barsaklardan emilimini ve.böbreklerden tutulumunu arttırarak
osteoporozu engeller.
Östeoporozu engellemek için HRT’ nin yanında egserzis .,kalsiyum alımı ve güneş
ışığından yararlanılması sağlanmalıdır.
Direkt olarak menopoza
karşı değil, oluşturduğu hastalıklara (osteoporoz a karşı kullanılır.;
- Kalsiyum desteği
-Bifosfonatlar
-D Vitamini
Diyet:
Kalsiyumdan zengin diyet esastır. Süt ,yoğurt,peynir vb diyetle
kemik kaybı önlenmeye çalışılır.
Egzersiz:
-Her gün 30 dakikalık yürüme ve basit ağırlık kaldırma, kas güçlendiren
hareketler ilaçlar kadar önemlidir..
-Yaz aylarında güneş ışığından (ultra viole) faydalanmak, düzenli güneşlenme
yararlıdır.
Psikolojik destek:
Kadınlarda adetten kesilme, ateş basma, terleme, çocuk doğurma yeteneğini
kaybetme gibi bozukluklar eksik kadınlık, izolasyon, depresyon, içe kapanma, uykusuzluk,
aşırı sinirlilik ve saldırganlığa neden olabilir./div>
|